Στην αρχή του σχολικού έτους, η καθηγήτρια του μαθήματος της Λογοτεχνίας, κ. Εύη Καραβασίλη μάς πρότεινε να συμμετέχουμε σε έναν «διαγωνισμό» για εμάς, τα παιδιά της β΄ γυμνασίου. Ήταν οι «Βιβλιοδρομίες». Μας έδινε κάποια βιβλία να διαβάσουμε και να μελετήσουμε, χωρισμένοι σε ομάδες εργασίας, και μόλις τελειώναμε καθένα από αυτά, απαντούσαμε σε ένα σχετικό ερωτηματολόγιο. Ήρθαμε σε επαφή με σημαντικά έργα της ελληνικής και της παγκόσμιας λογοτεχνικής κληρονομιάς. Συγκεκριμένα, διαβάσαμε το «Ε.Π.» της Ζωρζ Σαρη, «Το Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ», τα «Ψάθινα Καπέλα» της Μαργαρίτας Λυμπεράκη και την «Γαλήνη» του Ηλία Βενέζη. Όλα αυτά είχαν ένα κοινό θέμα, που ήταν και το θέμα του διαγωνισμού: η φιλία και η αγάπη στις ανθρώπινες σχέσεις. Στο τέλος της σχολικής χρονιάς, γράψαμε ένα τελικό κριτήριο αξιολόγησης πάνω σε όλα τα βιβλία. Οι τρεις πρώτοι που θα κέρδιζαν δωροεπιταγές για βιβλία ήταν: η Λουΐζα Ζουρνατζή στην τρίτη θέση, η Δέσποινα Βοζίκη στην δεύτερη και ο Γιώργος Ρώσης στην πρώτη.
Το πρώτο βιβλίο που μας δόθηκε ήταν το «Ε .Π». της Ζωρζ Σαρή. Τα τέσσερα νεαρά κορίτσια, η Άλκη, η Αθηνά, η Αννούλα και η Ζωρζ, μαθήτριες στη Σχολή Θηλέων στην Αθήνα, στην εποχή της δικτατορίας του Μεταξά πριν τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο, ορκίστηκαν στην παντοτινή φιλία, να είναι Ε.Π., δηλαδή Ενωμένες Πάντα. Αυστηρή διευθύντρια, τολμηρές οι μαθήτριες. Πάντως, ό,τι κι αν τους συμβαίνει, αταξίες, ζαβολιές, καυγάδες και χωρισμοί, φιλιώνουν πάλι και ονειρεύονται το αύριο. Τα χρόνια περνούν και αυτές είναι αγαπημένες για πάντα.
Το επόμενο βιβλίο ήταν το Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ. Η σκυτάλη σε ένα τελείως διαφορετικό τόνο από το προηγούμενο βιβλίο, στο ημερολόγιο μιας Γερμανοεβραίας νεαρής -που έγινε ένα από τα πιο γνωστά θύματα του Ολοκαυτώματος – το οποίο έγραφε όσο καιρό κρυβόταν με την οικογένειά της από τους Γερμανούς, κατά τη διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου σε καταφύγιο στο Άμστερνταμ. Σ’ αυτό το βιβλίο κυριαρχούσε κυρίως ο φόβος και η αγωνία για το αν θα ανακαλύψουν οι S.S. την οικογένεια Φρανκ, καθώς και οι εφηβικές κι νεανικές σκέψεις της, τα βαθύτερα συναισθήματα της εβραιοπούλας Αννας Φρανκ στα σκοτεινά χρόνια των διωγμών από τους Ναζί. Το ημερολόγιο αυτό, πιο επίκαιρο παρά ποτέ, με τη φωνή ενός παιδιού, ζωντανεύει τη φρίκη του φασισμού και του πολέμου. Νομίζω ότι αξίζει να αναφερθεί το παρακάτω τόσο συμπυκνωμένο αντιπολεμικό και αντιφασιστικό μήνυμα του ημερολογίου της “Είναι μια φοβερή εποχή. Γύρω λυσσομανάει ο πόλεμος και κανένας δεν ξέρει αν είναι ζωντανός την άλλη μέρα. Θυμάμαι που ζούσαμε όλοι μαζί στην πόλη και περιμέναμε από στιγμή σε στιγμή να την αδειάσουν για να φύγουμε. Οι μέρες μας ήταν γεμάτες κανονιές και πυροβολισμούς και τις νύχτες μυστηριώδεις ήχοι έρχονταν από τα βάθη. Αυτό συνεχίστηκε έτσι καμιά βδομάδα, ώσπου ένα βράδυ μας σκέπασε μια νύχτα που κρατάει ακόμη και σήμερα.”
Μετά, αλλάζοντας πάλι το κλίμα, το βιβλίο της Μαργαρίτας Λυμπεράκη «Τα Ψάθινα Καπέλα» ένα νοσταλγικό μυθιστόρημα που αναφέρεται στην ιστορία τριών αδερφών, της Κατερίνας, της Ινφάντας και της Μαρίας, σε μια εποχή τελείως διαφορετική από την δική μας, αμέσως μετά το τέλος του Β’ παγκοσμίου πολέμου. Βλέπουμε πως μεγαλώνει κάθε αδερφή κι γίνεται ενήλικη μέσα από τις ιστορίες του βιβλίου καθώς και διάφορα περιστατικά από την ζωή τους, όπως νεανικούς έρωτες και ανατροπές, που η κάθε μία τα βίωνε διαφορετικά, αφού είχαν διαφορετικές προσωπικότητες. Διήγηση γεμάτη χιούμορ, τρυφερότητα, φαντασία, νιάτα.
Το τελευταίο βιβλίο μεταφέρει ξανά στον σοβαρό και δραματικό τόνο, που είχε το «Ημερολόγιο της Άννα Φρανκ», και διηγείται την ιστορία δύο οικογενειών από τη Σμύρνη, που κατέφυγαν στην Ελλάδα σαν πρόσφυγες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Αυτό το εξαιρετικό βιβλίο είναι η «Γαλήνη» του Ηλία Βενέζη. Ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα που μας περιγράφει τον πόνο του ξεριζωμού και της προσφυγιάς Μαθαίνουμε για τις δυσκολίες των προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, για τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης , για την προσπάθεια τους να ενταχθούν στην καινούργια πατρίδα τους αλλά και για την άρνηση μερικών ηρώων να αποδεχτούν τη νέα τους ζωή με το μυαλό να ανατρέχει στα ευτυχισμένα χρόνια πριν την καταστροφή. Η προσφυγιά είναι παντού και πάντα ίδια, ψάχνει να ριζώσει, ψάχνει τη «Γαλήνη».
Μετά από τις Βιβλιοδρομίες, όλοι ήμασταν πιο πλούσιοι. Καλλιεργήσαμε την απόλαυση της ανάγνωσης και ζήσαμε την χαρά της δημιουργίας μέσα από την συνεργασία, μάθαμε πόσα μπορεί να περιέχει ένα βιβλίο. Δεν περιέχει μόνο γράμματα και λέξεις, υπότιτλους και επικεφαλίδες, εικόνες και σκληρά εξώφυλλα αλλά πολλά περισσότερα. Η φαντασία σου ξεφεύγει από τα όριά της και ταξιδεύεις σε έναν άλλο κόσμο, μακρινό που κανείς δεν μπορεί να βρει, γιατί μόνο εσύ τον φτάνεις. Δεν σου προσφέρει τα πράγματα δεδομένα και έτοιμα, σου δίνει τα μέσα και εσύ πρέπει να χτίσεις πάνω τους και να πάρεις κάτι μοναδικό. Γιατί όταν παίρνεις ένα βιβλίο, δεν αγοράζεις χαρτί και μελάνι, αλλά έναν καινούργιο τρόπο σκέψης.
Γιώργος Ρώσης
Μαθητής της β΄ γυμνασίου